quarta-feira, março 29, 2017

É que ninguén pensa nos nenos? Reflexións sobre censura e liberdade de expresión

A próxima fin de semana celébrase no espazo Nave 1839 da Coruña a nova edición do Autobom, versión invernal/primaveral do Autoban, minifestival de fanzines, autoedición e BD de autor. Entre as moitas actividades programadas para o sábado 1, día único do Festival, haberá unha mesa redonda ás 18:30 na que se falará de liberdade de expresión e censura, un clásico do bizantinismo dialéctico que nunca pasa de moda no país da Lei Mordaza. A charla terá como título É que ninguén pensa nos nenos? e nela intervirán Alberto Guitián, artista especializado en carteis de Entroido, o humorista gráfico Leandro Barea e o deseñador gráfico e grafiteiro Sekone, cun servidor facendo as veces de moderador. Estades todos cordialmente convidados.

sábado, março 04, 2017

Elispses e Sombras: As cousas máis estrañas

Paper Girls 1-5

A nova proposta de Brian K. Vaughan recupera o espírito do cinema xuvenil dos anos 80.

Entre 2013 e 2015, Brian K. Vaughan autoeditou en formato dixital The Private Eye, un relato de ciencia ficción que calquera lector podía descargar da rede pagando o prezo que considerase xusto ou mesmo de balde. Un dos atractivos desta obra, un dos mellores traballos do escritor norteamericano, era a vistosa representación por parte do debuxante Marcos Martín e a colorista Muntsa Vicente do entorno futurista (ano 2076) no que transcorría a acción. Sen embargo, un xiro argumental habilmente situado na cerna do relato permitía identificar o conxunto da trama como unha elíptica alusión ao noso presente e, máis concretamente, á irremediable transformación que supuxo para as nosas vidas a irrupción de Internet. Paper Girls, a nova serie dun Vaughan de volta ao cómic impreso, inverte este esquema. Enfaticamente ambientada a finais dos anos 80 do pasado século, a serie mira cara o tempo actual a través dun argumento que inclúe viaxes no tempo. Se en The Private Eye un móbil era un obxecto vintage, en Paper Girls un microprocesador Apple é un trebello futurista.

Vaughan é un autor cunha extensa carreira que inclúe traballos para Marvel e DC, series da súa creación para Vertigo ou Image e a participación en proxectos televisivos como Lost ou Under the dome. O éxito de títulos como Y the last man ou Saga confírmano como un dos escritores que mellor interpreta o cómic comercial non superheroico, grazas en boa medida ao seu dominio dos recursos propios das producións seriais. O que levamos visto de Paper Girls non supón unha excepción. As protagonistas, catro adolescentes repartidoras de xornais, asisten a unha serie de acontecementos que transformarán a súa vida nun argumento de ciencia ficción: a aparición de figuras encapuchadas no barrio, o achado dunha máquina futurista no soto dunha vivenda, a desaparición dos habitantes da veciñanza. A partires de aí, o relato discorre con axilidade, ben engraxado por un enxeñoso uso dos diálogos, pola sabia administración de sorpresas argumentais e por un uso intelixente dos finais en suspense.

Paper Girls non semella ter máis pretensións que a de ser un entretemento de calidade para un público maioritario, un produto equiparable á vaga de series de televisión que veñen acaparando a atención dos medios nos últimos tempos. De feito, non resulta difícil atopar coincidencias entre esta cabeceira e Stranger Things, un dos éxitos da campaña televisiva do ano pasado. Ambas producións partillan un espírito de aventura xuvenil tinxido de elementos de ciencia ficción que ten como referentes películas como E.T. (1982), Explorers (1985) ou The Goonies (1985), e representan paradigmaticamente a tendencia actual a recuperar os anos 80 do pasado século como escenario chic para as ficcións de masas. Lonxe de pretender ofrecer un retrato fiel daquela década, os dous produtos restauran un imaxinario cheo de fetiches visuais (bicis BMX, walkie-talkies, posters de películas, camisetas de grupos musicais...) que se lle presentan ao lector como obxectos pracenteiros en si mesmos. Malia a clara explotación deste factor nostálxico, a transparencia argumental da serie faina apta para calquera lector, mesmo para un lector xuvenil incapaz de identificar o collage referencial.

O debuxo Cliff Chiang serve eficazmente á vocación maioritaria do título. As páxinas de Paper Girls revelan a un narrador conciso e hábil na caracterización, de estilo persoal pero facilmente dixerible por calquera lector. As cores de Matt Wilson aportan un chisco de liserxia sen restarlle dozura. Polo de agora, o equipo creativo está sendo quen de manter o interese da serie, mais non é a primeira vez que Vaughan estraga unha boa premisa por prolongala en exceso. O tempo dirá.

sexta-feira, março 03, 2017

Un mes, tres viñetas: Febreiro 2017

Javier Coma en 1996. Foto: Joan Sánchez














14 de Febreiro. Un pioneiro. Nos anos 80 resultaba practicamente imposible atopar artigos sobre banda deseñada en prensa xeral. Dos poucos que aparecían, moitos levaban a sinatura de Javier Coma, cuxo labor durante aqueles anos debeu de parecerse bastante ao dos primeiros cristiáns, espallar unha nova fe entre unha audiencia non excesivamente interesada no tema. Coma posuía dúas armas: un amplo coñecemento do medio e unha prosa hábil e convincente. Tamén tiña os seus defectos. A súa cruzada pola dignificación do cómic levábao a desprezar as súas manifestacións máis populares, negándolle valores ao cómic infantil ou ao tebeo de consumo nas súas diferentes versións.El foi un dos promotores daquel absurdo manifesto contra a exposición "Tintin en Barcelona" en 1984, un episodio dificilmente comprensible hoxe e que debería poñerlle as orellas encarnadas aos Cueto, Torres, Gubern e demais progres de El País que o asinaron. Mais ninguén pode discutir o esforzo de Coma por abordar a banda deseñada cun rigor equiparable ao propio das demais disciplinas artísticas. Vaise un pioneiro pero deixa unha obra que dá testemuño dun tempo no que tomarse o cómic en serio era ir contracorrente.


Os cartaces de Guitián. Que volva Petaco!











17 de Febreiro. Je suis Guitián (et vous êtes ISIS). Mirade, eu comprendo que haxa quen se ofenda polo cartel que fixo Guitián para o Entroido coruñés, cada quen xestiona a súa sensibilidade como pode e, por certo, algúns fano de forma bastante selectiva. Dito iso, hai que ser un badoco ou un oligofrénico para inferir unha vontade explícita de ofender nunha imaxe que ademais de pavera é fiel retrato do que acontece na rúa no tempo de Entroido. De entre os benpensantes que estes días andan a exhibir as súas carnes fendidas pola dor, os meus favoritos son eses que din que no hay huevos de debuxar a Mahoma, un clásico do argumentario casposo. Son eles mesmos os que se sitúan no nivel de tolerancia do terrorismo jihadista pero, iso si, marcándose o detallazo de non pular pola execución dos debuxantes. Xente pía, xente bondadosa.

O debuxo de Farghadani, de esquerda a dereita: un cura, unha monxa, un guardia civil...















18 de Febreiro. A quen queremos parecernos? Ademais de considerar o cartaz de Guitián altamente ofensivo, a Presidenta da Asociación de Viúvas de Lugo opina que nin sequera en Entroido deberían permitirse os disfraces "de cura, de monja, de guardia civil, de policía y de militar". Ademais de co apoio do PP coruñés, a señora debe de contar coa aquiesciencia do Lider Supremo de Irán, baixo cuxo réxime a debuxante Atena Farghadani foi condenada a doce anos e nove meses de prisión por atentar contra a honra das autoridades iranianas... cun debuxo. Cómpre coñecer ben a historia de Farghadani, que foi condenada tamén por relación sexual ilícita ao darlle a man ao seu avogado en público. O libro She changed comics recolle o seu caso e o doutras moitas autoras que abriron camiños novos para a banda deseñada e tamén para as mulleres, e en non poucas ocasións foron denunciadas, perseguidas e sinaladas por inmorais en lugares como India ou Líbano, pero tamén en países bastante menos exóticos como Estados Unidos ou Xapón. Toca escoller afinidades, decidir a quen queremos parecernos. A Presi das Viúvas luguesas e a caterva reaccionaria téñeno claro. E nós?

sábado, fevereiro 18, 2017

Esenciais ACDCómic - Segundo semestre 2016



















O ano non remata ata que chegan os Esenciais de ACDCómic do segundo semestre. A listaxe do período Xullo-Decembro de 2016 resulta especialmente variada, o cal non só reflicte a pluralidade de intereses dos membros da asociación senón tamén a diversidade de publicacións que un pode atopar na libraría. De entre o moito bo aparecido neste final de ano destacaría a sensacional Lamia de Rayco Pulido, probablemente o mellor cómic español do ano, e as entrañables Leñadoras de Watters-Stevenson-Ellis-Allen-Laiho. Salientar tamén os traballos de autores galegos coma Gran Hotel Abismo de David Rubín e Marcos Prior ou Impresiones de la isla de Carlos Portela e Fernando Iglesias.

terça-feira, janeiro 31, 2017

Un mes, tres viñetas: Xaneiro 2017

O anuncio do peche, debuxo de Monteys
















2 de Xaneiro. Mea culpa. A revista dixital Orgullo y Satisfacción naceu cando un grupo de autores que traballaban en El Jueves decidiron que non querían deixarse domar pola empresa editora, RBA. Un exercicio de dignidade que viu seguido dunha decisión arriscada, a aposta polo formato dixital. Os autores que marcharon de El Jueves son, IMO, bastante mellores humoristas que os que quedaron. Por iso, o recente anuncio do peche de OyS ofrece aínda unha dolorosa aprendizaxe: a día de hoxe, o malo en papel resiste mellor que o bo en dixital, se me permiten o maniqueísmo. As vías de monetización (perdón) seguen a pasar pola imprenta nos máis dos casos e no mercado impreso, cos seus intermediarios, é máis difícil non ter dono. Eu, como outros centos de esquirois, apoiei a publicación no seu lanzamento e despois saltei do barco. O resultado é este. Os Borbóns, contentos. Mea culpa.

Imaxe do novo proxecto de Kiko da Silva



















20 de Xaneiro. Novo formato editorial. Galaxia vén de anunciar a publicación dunha adaptación ao cómic de varios relatos de Castelao a cargo de Kiko da Silva e algúns dos alumnos do Garaxe Hermético de Pontevedra. E non só iso, seica ao longo de 2017 verán a luz baixo o mesmo selo dous títulos máis de BD, supoñemos que un será a adaptación de A nosa cinza de Xavier Alcalá a cargo de Alfredo Ferreiro e Manel Cráneo, anunciada hai xa bastante tempo; do outro non temos máis datos. Como o malicioso Sr. B non tardou en sinalar, o anuncio da editora refírese á novela gráfica como "novo formato editorial". Vaites! Mais éo, cando menos para Galaxia, que nas últimas dúas décadas non publicou banda deseñada máis aló do anecdótico. Unha das explicacións da febleza do sistema editorial galego no que ao cómic atinxe é o discreto papel desenvolvido polas editoras fortes (é un falar), polo menos dende o cambio de século. Xa que logo, alégranos este anuncio que, con xustiza ou non, relacionamos co recente cambio de dirección na empresa, e agardamos que sinale un cambio de rumbo por parte dunha editorial que vai camiño dos 70 anos de historia.

No novo Asterix de Conrad e Ferri, Obelix deixa de torcer polo Dépor













22 de Xaneiro. Could you say me why non publicamos cómics? Mentres, a outra grande editora galega, Xerais, anuncia que publicará contra outubro a nova aventura de Asterix, na que están a traballar Didier Conrad e Jean Yves Ferri. Tamén en Xerais vía a luz hai uns meses o cuarto álbum de Marcopola, unha serie de Jacobo Fernández Serrano que demostra así contar cun público lector consolidado. Mais a cuestión é, non hai para máis? Probou Xerais nos últimos anos a viabilidade dalgún produto semellante a estes dous? Outra franquicia europea, outro cómic de produción galega? É moi cómodo dicirlle a unha editorial como ten que gastar os seus cartos, mais teño claro que no que á BD atinxe unha casa como Xerais apenas asumíu riscos nos últimos anos. Así está o panorama en Galicia: con Galaxia ausente ata onte mesmo, a liña de Novela Gráfica de Rinoceronte liquidada, Retranca publicando en pílulas e El Patito sen política editorial, o ano que a heroica Demo solta o acelerador o cómic en galego desaparece.

quarta-feira, janeiro 25, 2017

Qadriños: Un noruegués en Compostela














Retomo Qadriños para falar do novo álbum de Jason, polo de agora só dispoñible en francés e inglés, no que o historietista noruegués recolle as súas experiencias percorrendo o Camiño de Santiago. Mentres agardamos pola edición en castelán, que sairá á venda antes do verán, podemos gozar dos fragmentos e bosquexos preliminares que foi publicando durante os últimos meses no seu blog De seguro que a súa singular ollada reflectirá unha imaxe interesante de nós mesmos.

sábado, janeiro 21, 2017

Elipses e Sombras: Os covardes porán fin á guerra

Bella Muerte: El oso

O novo volume de Bella Muerte repite os acertos da achega precedente e confirma a Emma Ríos e Kelly Sue DeConnick como un dos equipos creativos máis inspirados do cómic norteamericano actual.

Pretty Deadly, traducida ao castelán como Bella Muerte, supuxo o cambio de estatus de Emma Ríos no mercado do cómic norteamericano. De ser unha profesional que traballaba por encomenda para Marvel Comics pasou a ser unha autora que loitaba por facerse cun oco coas súas propias creacións no hipercompetitivo mercado estadounidense. A súa decisión de abandonar a maior editorial de cómic do mundo cando a súa traxectoria sinalaba un camiño claramente ascendente non estivo exenta de risco. Tanto os editores coma os lectores do cómic comercial son moi receptivos ao talento veña de onde veña, pero tamén esquecen con facilidade a aqueles autores que non manteñen unha presenza constante no mercado. De aí que a excelente acollida do primeiro arco argumental de Bella Muerte fose dobremente valiosa, xa que ademais de confirmar o seu enorme talento como debuxante permitiulle acometer máis proxectos á marxe das grandes compañías, como co-dirixir a revista Island e publicar nela traballos como escritora (Mirror, en colaboración coa debuxante Hwei Lim) ou como autora completa (I.D.).

Da man da editora vasca Astiberri chéganos agora Bella Muerte: El oso, segundo volume da cabeceira desenvolvido polo mesmo equipo que o arco anterior, a escritora Kelly Sue DeConnick, a propia Ríos como debuxante e Jordie Bellaire a cargo das cores. Un dos aspectos que contribuíu no seu día a darlle personalidade ao título foi a súa condición de western, un xénero que experimentou etapas de moita popularidade no século pasado pero que hoxe ten unha presenza moito menor. DeConnick e Ríos acollíanse á tradición serodia do xénero, asumindo os tópicos do western crepuscular e mesturándoos cunha fantasía desbordante ao tempo que incorporaban elementos doutras tradicións narrativas. Este segundo volume cambia o escenario, trasladando a acción ás trincheiras da I Guerra Mundial, un cambio arriscado, xa que deixa atrás un dos elementos máis definitorios da cabeceira, máis coherente cunha pretensión facer avanzar o relato sen caer en repeticións. Coa Gran Guerra como pano de fondo, as autoras defenden un concepto de valor afastado da épica belicista, ao tempo que amosan novas facetas da potente mitoloxía que comezaramos a albiscar no relato inaugural.

Este segundo volume confirma a Bella Muerte como un relato dunha fantasía asoballante mais tamén chea de matices. A inocencia e o lirismo dalgunhas pasaxes, como o diálogo entre o coello e a bolboreta que enmarca a narración, contrasta coa dimensión macabra, próxima ao terrorífico, que impregna outros lances. O labor de Ríos non só resulta fundamental para dotar o relato dunha atmosfera de seu, dun ton e mesmo dun estilo narrativo propios. Ademais, a intensa beleza das súas pranchas remata por converterse nun dos grandes argumentos a prol da obra. As páxinas de El oso amosan a unha artista en plenitude que ofrece o mellor de si mesma en cada prancha. O carisma dos personaxes débelle moito á forza icónica do seu deseño. A exuberancia e orixinalidade das súas paisaxes oníricas demostran que aínda é posible acadar unha beleza fascinante sen repetir tópicos visuais. As cores de Jordie Bellaire, unha das mellores profesionais da industria norteamericana actual, revélanse como o complemento perfecto. O mesmo cómic en mans doutros artistas sería completamente distinto. 

Bella Muerte segue a ser unha encrucillada de tradicións narrativas eficazmente conducida por unha Kelly Sue DeConnick que atravesa un dos mellores momentos da súa carreira. El oso permítenos confirmar a vixencia da mitoloxía que ela e Ríos crearon no arco inaugural. Non só iso, lonxe de esgotar as premisas da serie, o peche deste segundo volume deixa aínda recantos por explorar no peculiar universo creado por ambas. Non é pouco, posicionarse na franxa do mercado que se sitúa a metade de camiño entre o cómic comercial e o cómic de autor resulta fundamental para que unha autora poida sosterse sen recorrer ás grandes compañías (Marvel e DC) e mellora as súas expectativas se se ve obrigada a facelo. A solidez desta proposta agoira un bo futuro para Emma Ríos, cando menos nun futuro inmediato.

[Publicado en Galicia Confidencial Tendencias o 19 de xaneiro de 2017]

sábado, dezembro 31, 2016

Un mes, tres viñetas: Decembro 2016

Portada de Jim Steranko para X-Men #50, unha das mellores de 1968














28 de Decembro. O mellor de 2016. Achégase o final do ano e, como sempre, comezan a proliferar as listas co "mellor do ano". Esta casa segue unha tradición dende a súa fundación, a de resistir e non facer nunca algo así. Primeiro porque non hai ninguén agardando que o faga e segundo porque dende sempre penso que o único sentido destas listaxes é discrepar. Como discrepar da miña propia lista sería algo bastante estúpido prefiro a solución ecolóxica, non producir. Hai unhas listas estupendas aí fóra e se alguén quere coñecer a miña opinión abonda con que saiban que discrepo de todas.

Sr Chinarro por José Pablo García, non teñen culpa

















29 de Decembro. Unha faneca brava. Remato decembro lendo a que probablemente sexa a peor novela gráfica que pasou polas miñas mans nos últimos anos, un mangado de tópicos e ideas copiadas (conscientemente ou non) no que poden lerse frases gloriosas como "el sabor de su sexo es la droga más potente y pura de este mundo", "siempre que escucho Gran poder de Sr Chinarro pienso en Spiderman" ou a miña favorita "me despierto despeinado".  Tanto me sorprende que algo así apareza co selo dunha editorial de criterio contrastado que a sensación final é de ledicia. Mergullar nas novidades editoriais cada mes é un deporte razoablemente seguro. Hai bos creadores facendo bos cómics e hai editores que coñecen ben o seu oficio. De cando en vez un pisa unha faneca brava, pero non deixa de ser algo pouco habitual. Tan pouco habitual como espertar espeluxado, por dicir algo.

Os Teen Titans debuxados por un titán, Darwyn Cooke














30 de Decembro. Optimismo. O tempo, ese asasino que Machado imaxinou armado cun sacho, tivo no 2016 un dos seus heraldos máis espelidos. Despois de apagarlle a luz a David Bowie, a Prince e a Leonard Cohen, este exterminador de iconas pop aínda quixo apurar ata o final levando a Carrie Fisher e a súa nai, Debbie Reynolds. No mundo do cómic, este ano perdemos (disimulen os esquecidos) a Agustín Fernández Paz (sempre o incluirei nesta categoría e non só como o excelente escritor que foi), a Víctor Mora, a Steve Dillon e a Darwyn Cooke. Permítanme que teña unha lembranza especial para este último, debuxante luminoso, de talento inmenso, que sempre fixo do seu debuxo un convite ao optimismo. Co xorne que está collendo o mundo, imos precisar optimismo a mancheas para 2017. Vémonos alí.

domingo, dezembro 25, 2016

Elipses e Sombras: Furia necesaria

Gran Hotel Abismo

O novo traballo de Marcos Prior e David Rubín aborda a actual crise do capitalismo convidando a substituír análises e protestas pola acción directa.

Dicía Stendhal que a política é unha pedra de muíño atada ao pescozo da literatura, capaz de afundila e afogala en menos de seis meses. Non sabemos se Marcos Prior disinte desta afirmación ou se a acepta coas súas consecuencias, mais o certo é que o conxunto da súa carreira está marcada pola vontade de construír os seus cómics arredor dun discurso explicitamente político. Títulos como Fagocitosis (Glènat, 2011), El año de los cuatro emperadores (Diábolo, 2012) ou a recente Necrópolis (Astiberri, 2015) dan conta da actual crise do capitalismo, ofrecendo unha perspectiva tan lúcida como desacougante, abertamente ideolóxica pero tamén distante abondo como para concederlle ao lector o seu espazo. Non é difícil establecer unha continuidade entre estas obras e o seu novo traballo, Gran Hotel Abismo (Astiberri, 2016), que afonda na mesma liña e engade un novo sumando, a participación do galego David Rubín.

Nunha das primeiras imaxes de Gran Hotel Abismo asistimos a unha manifestación de cidadáns indignados pola crise. Da multitude xorde unha figura enmascarada que avanza cara a primeira liña e busca a confrontación directa coa policía. Os seus actos captarán a atención de todos e rematarán de forma espectacular. Sen embargo, e malia as súas graves consecuencias, o acontecido é ante todo unha performance. “O Animador”, revelador alcume polo que coñeceremos ao personaxe, está a actuar diante dos manifestantes e das autoridades, os medios recollen e reproducen as imaxes dos seus actos, os tertulianos guíndanse sobre elas coma aves de rapina, as redes sociais multiplican o efecto nun bucle interminable. O performer representa diante do público o tránsito da protesta á acción directa. Velaí a súa receita anticrise, convencer ás masas da inutilidade da “manifestación” se non vén acompañada de “acción”. E velaí tamén o debate que Prior e Rubín tentan trasladarlle ao lector.

Se o impacto no espectador é un elemento fundamental da agitprop, a participación de Rubín revélase como un factor imprescindible de Gran Hotel Abismo. Poucos autores son capaces de facer do acto de lectura unha experiencia tan intensa e cargada de adrenalina coma o debuxante ourensán. Hai uns anos que Rubín derivou cara unha narrativa-espectáculo que bate no lector a cada volta de páxina. Dende unha composición complexa e requintada, antítese da narrativa “invisible”, á peculiar utilización de onomatopeas e signos gráficos ou o cada vez máis recoñecible uso das cores (aspecto no que desta volta contou coa colaboración de Kike J. Díaz), as pranchas de Gran Hotel Abismo son pura pirotecnia visual, unha explosión de estímulos na que o lector atopará citas explícitas (O club da loita, El Eternauta) e evocará pasaxes de clásicos da axitación política en banda deseñada (V de Vendetta, Batman: The Dark Knight returns).

Gran Hotel Abismo semella dar por rematado o tempo de facer diagnósticos. Xa todos aprendemos polas malas que é iso que chamamos crise, quen a provocou, a quen beneficia e quen padece as súas consecuencias. Non só iso, tamén cuestiona a utilidade do berro irado contra os responsables do deterioro do benestar social e da destrución de dereitos. A obra transpórtanos un chanzo máis arriba, ata a acción que debe seguir á convicción, unha acción que implica romper a baralla, situarse fóra dos límites que o propio marco institucional considera tolerables e, de forma inevitable, obrar de forma violenta. A partires de aí, correspóndelle ao lector decidir tanto sobre a lexitimidade como a viabilidade deste proceder. 

É difícil interpretar o discurso de Prior e Rubín sen deternos nun final que algúns considerarán inxenuo en exceso. Concedendo que o happy end deixa de ser conservador alí onde o pensamento hexemónico esixe outro final, non é menos certo que Gran Hotel Abismo suscita un debate pero apenas aporta argumentos. Coma ese “Animador” que se abre camiño sen que ninguén sexa quen de detelo, a obra é ante todo unha demostración de forza, un discurso visceral envolto nun aparello visual impactante. Se cadra esa era a intención dos autores, ceibar unha mensaxe furiosa que poña fin ao bizantinismo dialéctico, tan útil ao poder, mais tratándose de dous talentos tan bravos coma Prior e Rubín non deixa de botarse en falta algo máis de combustible ideolóxico.

[Publicado en Galicia Confidencial Tendencias o 23 de decembro de 2016]

quarta-feira, dezembro 14, 2016

Intemperie










"(...) la propuesta formal de Javi Rey se desvía de su referente e imprime un aire diferente a la historia. Es la inevitable traición que acompaña siempre a la traducción. Sin embargo, la fidelidad con la novela en cuanto a su mensaje se mantiene. Como aquella, la Intemperie de Rey es un crudo relato de supervivencia que transcurre en un espacio rural cuidadosamente indefinido, en el que en individuo se ve amenazado tanto por la tiranía de la naturaleza como por unas rudimentarias instituciones sociales basadas en la fuerza. Si el joven protagonista tiene alguna oportunidad de salir adelante es contando con la ayuda del cabrero, que representa la generosidad y la confianza desinteresada, pero también, conviene no pasarlo por alto, la mano tendida de aquella generación que tendemos a dar por amortizada. La fábula moral urdida por Carrasco resulta plenamente reconocible."

Ademais de ofrecer unha enriquecedora reinterpretación da exitosa novela de Jesús Carrasco, Intemperie permítenos descubrir a faciana máis persoal de Javi Rey, un artista que comeza a reclamar o seu sitio no contexto europeo da banda deseñada. De todo isto falo con máis vagar na Revista Ábrete Libro.