Fatale: Al oeste del infierno

Non hai dúbida de que o legado creativo de H.P. Lovecraft goza dunha vixencia que mesmo podería resultar sorprendente. Se falamos de cómics, nos últimos tempos apareceron adaptacións dos seus relatos, obras centradas na súa figura e, o que probablemente sexa máis interesante, traballos que recrean explicitamente as súas claves literarias. Resulta difícil aventurar por que experimenta este vigor unha mitoloxía tan extrema visualmente e que noutro tempo foi considerada pouco máis que un pulp afortunado, mais é probable que estes dous factores teñan algo que ver. Ademais da forza icónica do imaxinario lovecraftiano, a chegada da posmodernidade trouxo consigo unha multiplicación das citas e o uso de referentes, ademais dunha recuperación irónica (unha sutil reivindicación) das producións culturais máis populares, tradicionalmente minusvaloradas. O uso explícito de tópicos de xénero, nun diálogo de sobreentendidos entre autor e lector, logrou invertir a tendencia imposta polo terror psicolóxico, que eliminou as criaturas monstruosas na procura de efectos terroríficos máis sutís. O uso de monstros volve a estar permitido, se traen consigo unha filiación rastrexable mellor. A lura lovecraftiana volve estar de moda.

Aínda que poderían citarse moitas máis, dúas obras exemplifican perfectamente a recuperación recente do imaxinario lovecraftiano a cargo doutros autores. Unha é o Hellboy de Mike Mignola, cabeceira que leva anos percorrendo as distintas tradicións terroríficas mundiais tomando como punto de partida un relato cosmogónico, o do dragón Ogdru Jahad, que é unha derivación clara do ciclo de Cthulhu. A outra sería Fatale, serie na que Ed Brubaker e Sean Phillips combinan o substrato noir que predomina na súa produción conxunta cun terror de serie B de estirpe lovecraftiana. Se a influenza do escritor de Providence quedaba xa patente dende os primeiros capítulos da cabeceira, o terceiro tomo, Al Oeste del infierno (Panini, 2014), ofrece novos argumentos no mesmo sentido. En primeiro lugar, por extender a súa mitoloxía cara o pasado, revelando a presenza de criaturas sobrenaturais na Segunda Guerra Mundial, durante a conquista do Oeste ou no medioevo, no que supón a recuperación doutro tópico lovecraftiano, o da intervención das criaturas sobrenaturais no devir humano coma constante histórica. E en segundo lugar, por introducir o personaxe dun escritor de novelas pulp que semella ser unha homenaxe explícita a Lovecraft. A sonoridade do seu nome, Alfred Ravenscroft, deixa lugar a poucas dúbidas.

Os catro capítulos que compoñen este volume sinalan un intermedio na evolución da cabeceira, detendo o seu avance para enriquecer o seu trasfondo. Brubaker traslada a acción no espazo e no tempo, o que lle permite xogar cos estereotipos doutros xéneros, coma o western ou o bélico. Tamén se agradece a oportunidade de ver a un Sean Phillips sempre titánico, recreando agora escenarios pouco habituais na súa obra. Sen embargo, hai algo de artificioso nesta pausa, probablemente porque se prolonga sen moita xustificación argumental ata acadar a extensión suficiente para facer posible unha compilación unitaria. Brubaker non sempre é brillante pero rara vez defrauda. Phillips cada día debuxa mellor. A constancia e profesionalidade de ambos consegue que mesmo un volume de transición coma este sexa unha lectura agradable.

Powers: Dioses

Os primeiros números de Powers respondían á idea de contemplar un xénero altamente formalizado, o dos superheroes, dende as claves formais doutro, o dos relatos policiais con parella protagonista. O primeiro arco argumental da cabeceira, Quen matou a Retro Girl?, era un whodunnit clásico, a resolución dun asasinato a cargo dunha parella de policías que se relacionaban seguindo os esquemas das buddy films. Sen facer historia, Brian Michael Bendis e Michael Avon Oeming desenvolvían unha premisa atractiva pola súa orixinalidade e eficaz dende o punto de vista narrativo, ao tempo que contribuían á cada vez máis nutrida deconstrución dos universos superheroicos. Os creadores mantiveron este esquema durante algúns ciclos argumentais máis, pero axiña comezaron a introducir cambios. Xa no primeiro volume da serie, Deena Pilgrim era suspendida do seu posto por ser sospeitosa dun crime, desfacéndose (cando menos formalmente) a parella de policías. Máis adiante, tanto ela coma o outro protagonista, Christian Walker, adquirirían superpoderes de forma sucesiva, consumando a transformación do título en algo sutilmente distinto do que era inicialmente.

Con Dioses (Planeta, 2013), o novo tomo da cabeceira, parece culminarse unha caste de volta ás orixes tras este delongado desvío. Por unha banda, o argumento recupera a centralidade da investigación criminal co caso dun asasino en serie de figuras seudo-divinas, unha crime story que, pola implicación de figuras superpoderosas, acada proporcións globais. Por outra, Deena retorna ao seu rol de investigadora, desta volta coma axente do FBI que actúa en paralelo con Walker e a súa nova compañeira. No remate da aventura, mesmo esa mínima distancia fica liquidada e ambos pasan de novo a traballar xuntos. Diríase que os autores pecharon un círculo e os personaxes están de novo nas posicións de saída.

Estamos perante un retroceso, o recoñecemento de que a reorientación da cabeceira non funcionou? O que está por vir confirmará en que medida podemos falar de volta ás orixes, pero polo lido ata agora coido, por unha banda, que unha cabeceira deste tipo non pode perpetuarse indefinidamente mediante unha acumulación de casos. A trama no seu conxunto debe dirixirse cara algún lugar e para que iso aconteza o escenario ten que transformarse e os personaxes evolucionar. Son partidario do cambio mais, por outra banda, é probable que a recuperación do enfoque inicial veña a demostrar de feito que as mudanzas introducidas non melloraban a proposta orixinal. Están os moitos cometidos de Bendis dentro do mainstream a pexar a súa produción máis persoal? Non o sei, mais si penso que, malia que os personaxes principais conservan en boa medida o seu carisma, o título perdeu hai moito tempo gran parte da súa frescura inicial.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre

Powers: Lendas

Powers: Psicópata

Powers: Cósmico

Powers: Identidade secreta
Powers: Os 25 superheroes mortos máis molóns de todos os tempos
Powers: Z

Criminal: O último dos inocentes

A contraposición entre big city e small town é un tópico moi frecuentado pola ficción norteamericana. As pequenas vilas adoitan representarse coma o espazo no que ten lugar o tránsito da infancia á primeira idade adulta e no que o individuo comeza a definir a súa personalidade e formar a súa moral. A gran cidade é o destino ao que conduce a ambición e o desexo de madurar; representa as oportunidades, a posibilidade de medrar, mais tamén os perigos, a proximidade do pecado e o risco de dexeneración. É probable que esta visión recorrente, que tampouco é exclusiva da cultura norteamericana, reflicta a influenza dos relatos bíblicos (lembremos a Babilonia do Apocalipse) e en calquera reproduce ideas que veñen de antigo (pensemos no Beatus ille... de Horacio).

O último dos inocentes (Panini, 2012), a máis recente entrega da serie Criminal de Ed Brubaker e Sean Phillips, ofrece unha nova versión deste tópico, cun protagonista que retorna á vila natal (Brookview) tras un longo período na gran cidade (Nova York). Aínda que os autores elixen amosarnos o pasado dos personaxes na vila seguindo o rexistro gráfico dos cómics de Archie, a realidade reflectida afástase decididamente dos parámetros da comedia teen que a devandita cabeceira representa. Brubaker e Phillips matizan os tópicos sobre cidade e vila demostrando que a inocencia dos protagonistas comezara a esvaerse xa na primeira adolescencia e que a decadencia moral non é exclusiva do personaxe que viaxou á big city. Esta utilización de diversos códigos gráficos introduce unha notable novidade nunha cabeceira que ata de agora mantivera unha homoxeneidade formal absoluta, o que explica a grande atención que se lle ten prestado en críticas e recensións. Sen tratarse dun recurso totalmente novidoso (os mesmos autores fixeron algo semellante en Sleeper, onde Phillips se aproximaba ao rexistro gráfico do tebeo superheroico para narrar a adquisición de superpoderes polos personaxes, ou no uso paradigmático que Alan Moore e Rick Veitch lle deron en Supreme), a discordancia entre forma e fondo consegue darlle un xiro irónico coherente cunha trama que Brubaker pecha cun aquel cínico e descrido, moi propio do noir contemporáneo, pero non excesivamente habitual na cabeceira.

Entradas relacionadas
Criminal: Covarde
Criminal: Lawless
Criminal: Os mortos e os moribundos
Criminal: Mala noite
Criminal: Os pecadores

Scarlet 1

Como toda unha estirpe de superheroes da que Batman podería ser o paradigma, a protagonista de Scarlet (Panini, 2011) constata en primeira persoa a incapacidade das institucións para protexer a sociedade e asume persoalmente o deber de restaurar a orde violentada. Porén, ao contrario que os heroes en leotardos, Scarlet utiliza armas de fogo (obviemos que o primeirísimo Batman tamén) e non ten reparos en asasinar aos seus adversarios, o que a achegaría á figura do vigilante fascistoide estilo James Bronson. Mais habería aínda un terceiro matiz, e é que o seu obxectivo explícito non é o de levar a cabo unha cruzada individual senón o de presentarse como símbolo de rebeldía fronte a inxustiza imperante e dar pé a unha revolución social.

Brian Michael Bendis establece os alicerces desta nova cabeceira cunha lentitude enervante que non é nova na súa produción. Tampouco o debuxante Alex Maleev ofrece a mellor versión de si mesmo, disimulando a constante introdución de fotografías nas súas páxinas cun acabado sucio e viscoso. Entre o mellor da proposta, que os autores son quen de provocar dúbidas sobre a lexitimidade das accións da protagonista; a conexión do argumento con fenómenos actuais como o altermundismo ou a súa versión máis recente, o movemento indignado; e, por último, que o relato remata deixando a impresión de que o que está por vir pode ser máis interesante que o ata agora visto.

Incógnito: Malas influenzas

Destacabamos ao falar da primeira entrega de Incógnito a semellanza entre os seus plantexamentos e os de Sleeper, series ambas creadas e desenvolvidas polo equipo Ed Brubaker-Sean Phillips con Val Staples nas cores. Á altura deste segundo volume (Panini, 2011), o que daquela denominabamos coma imaxe-espello torna en identidade pura e dura: estamos a ler o mesmo cómic. Hai unha analoxía (inversa, é certo) na premisa (bo entre malos entón, malo entre bos agora); o perfil psicolóxico dos personaxes principais (Zack Aniquilante e Zoe Zeppelin) resulta intercambiable co dos seus correspondentes en Sleeper (Holden Carver e Miss Misery); o mesmo acontece coas organizacións en loita (o SOE é operacións Internacionais; Morte Negra e Nivel 9 son TAO); o dilema principal (que diferenza hai entre o bando dos bos e o dos malos?) é identico nas dúas cabeceiras; os escenarios son os mesmos (grandes corporacións, tascas de superviláns); o grafismo apenas cambia.

Por que motivo decidiría Brubaker reescribir unha obra tan unanimamente eloxiada como Sleeper? As opcións posibles son varias e ningunha boa. Se a idea era perfeccionar o orixinal, o fracaso é bastante evidente: Incógnito non engade nada ao seu referente, se acaso os personaxes están peor desenvolvidos e, probablemente por coñecer xa aos seus antecesores, resultan moito menos carismáticos. A falta absoluta de humor ou ironía desbota que esteamos ante unha revisión paródica ou referencial. A terceira opción é a máis desacougante: contaría xa Brubaker todo o que tiña que contar?

Entradas relacionadas - Incógnito
Incógnito 1

Entradas relacionadas
Sleeper: Á súa sorte
Sleeper: Todo é mentira - Unha liña borrosa
Sleeper: O longo camiño a casa
Sleeper, superhéroes en clave negra

Powers: Z

Raúl López detalla no prólogo de Powers: Z (Panini, 2011) os motivos que xustificarían o relanzamento da cabeceira cun novo número 1 coincidindo con este arco argumental (falamos, obviamente, da edición norteamericana; aquí publicouse sempre por tomos); ningún realmente convincente. A serie experimentou un profundo cambio de enfoque con ocasión do seu traslado de Image a Marvel-Icon, feito que conlevou unha primeira renumeración comprensible, mais de aí en adiante todo transcorre polo mesmo camiño. É certo que o tomo anterior pechaba unha longa subtrama coa substitución dun personaxe tan relevante como Deena Pilgrim, mais non é menos certo que a súa saída é máis virtual que real e que xa a temos de volta no final desta nova entrega. Xa que logo, os motivos, se os hai, son externos á lóxica interna da serie e con toda probabilidade de natureza comercial.

Polo demais, neste volume Brian M. Bendis segue a encher os ocos do pasado de Brian Walker, cun argumento que introduce fragmentos retrospectivos ambientados na Segunda Guerra Mundial, na que o hoxe policía loitou coma superheroe contra as potencias do Eixo no típico grupo seudo-JSA. Estamos perante un exercicio de retrocontinuidade non excesivamente referencial, no que, máis aló de reproducir a intervención dos superheroes no conflito, nin as figuras creadas son excesivamente icónicas nin o achegamento creativo se leva a cabo cos parámetros formais da época, solución ésta abundantemente explotada noutras cabeceiras. Pola contra, Michael Avon Oeming mantén o seu rexistro gráfico habitual tamén nas escenas que transcorren no pasado, probablemente porque o argumento, lonxe de incidir na inxenuidade nostálxica dos cómics daquela época, recunca na visión turbia e desmitificadora da figura superheroica.

O que comezou sendo un paseo noir polo patio traseiro das mitoloxías superheroicas rematou por converterse, case inadvertidamente, nun policíaco moito máis centrado nos personaxes protagonistas. A forza da proposta orixinal foi quedando polo camiño e aos creadores non lles quedan máis bazas que o atractivo de Walker e Pilgrim. Non se trata dun mal argumento, mais se cadra menos orixinal e ambicioso que o que deu sentido á cabeceira na súa orixe.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre

Powers: Lendas

Powers: Psicópata

Powers: Cósmico

Powers: Identidade secreta
Powers: Os 25 superheroes mortos máis molóns de todos os tempos

Powers: Os 25 superheroes mortos máis molóns de todos os tempos

Xa dixemos, verbo de entregas anteriores, que Brian M. Bendis introduciu un severo cambio de orientación en Powers aproveitando o seu traslado de Image a Marvel: Icon, revisión que incluía algúns dos sinais de identidade da serie. A sucesiva obtención de superpoderes por parte dos dous personaxes protagonistas trastoca notablemente a natureza dunha cabeceira que tiña na desigualdade da confrontación entre policías normais e seres superpoderosos un factor esencial. O presente arco, Os 25 superheroes mortos máis molóns de todos os tempos (Panini, 2010), ten moito de peche dun ciclo e confirma que Bendis prefire que a súa serie evolucione, aínda xerando incertezas, antes que deixala caer en repeticións.

Neste volume atopamos a conclusión dos principais fíos argumentais que comezaron a tecerse dende a chegada de Powers a Marvel, sobranceiramente no que atinxe ao personaxe de Deena Pilgrim e o seu cambio de estatus, de policía a fuxitiva. Aínda que o título do arco suxire unha volta á faciana máis superficial e lercha do mundo superheroico, que foi abondosamente explorada nas primeiras etapas da cabeceira, a realidade é ben outra. Bendis céntrase na trama policial, precipitando os acontecementos ata desembocar nun peche que, non sendo en absoluto definitivo, si parece denotar unha certa vontade de permanencia. Polo camiño, transgrédense explícitamente algunhas das normas non escritas da serie, especialmente no que atinxe á relación entre os dous personaxes protagonistas, nunha decisión loable por arriscada. Todos sabemos que establecer unha tensión non resolta entre a parella protagonista resulta moi rendible en termos narrativas, mais sabemos tamén o dano que produce cada novo avance nese eido. É por iso que se agradece a decisión de Bendis de non postergar indefinidamente a intanxibilidade entre Walker e Pilgrim, concedéndolle á espera un (primeiro e puntual) punto de destino e arriscando o propio futuro da serie no proceso.

O volume complétase cun anual centrado na orixe remota do personaxe de Christian Walker, de menor interese, ao meu entender, que o fío argumental principal, mesmo prescindible dende o punto de vista deste. Na portada, Michael Avon Oeming rende homenaxe a Frank Frazzetta.

No seguinte arco, Bendis debe asumir a difícil tarefa de dotar á nova compañeira de Christian Walker, personaxe que foi introducido xa neste volume, dun carisma equivalente ao de Deena Pilgrim. Todo un reto.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre

Powers: Lendas

Powers: Psicópata

Powers: Cósmico

Powers: Identidade secreta

Criminal: Os pecadores

Tracy Lawless, personaxe que xa aparecera no segundo volume de Criminal, é reclamado en Os pecadores (Panini, 2010), quinto volume da serie, por dous bandos aparentemente contrapostos: o exército e unha organización criminal. Trátase nos dous casos de grupos violentos, mais cunha diferencia fundamental entre ambos: fronte o carácter claramente ilegal das bandas mafiosas, o exército é un dos corpos a través dos cales o poder estatal exerce o seu monopolio sobre a violencia lexítima (ou socialmente lexitimada). A conducta de Lawless ignora esta diferencia, o que implica que, no que a el atinxe, ambas son lexítimas/ilexítimas por igual. Mais non nos trabuquemos, Lawless non é un inmoral e moito menos un cínico. Ao contrario, a súa é unha conducta claramente moral, ata o punto de pretender aplicar principios éticos na súa acción ao servizo dun capo, o que o convirte, en palabras do seu xefe, no “peor sicario do mundo”. Ed Brubaker establece unha premisa que lembra o argumento central de Sleeper, no que Holden Carver debía optar tamén entre as forzas da orde e unha organización criminal. Brubaker suxire, acolléndose máis outra vez aos lugares comúns do xénero negro, que nunha sociedade totalmente corrompida non hai outra saída moral que o individualismo. No traxecto, plantexa e resolve con corrección unha intriga criminal na que atopamos outras imaxes que evocan a súa produción previa, coma a dun mozo que monta nun scooter ao xeito de Deadenders.

Pola súa banda, Sean Phillips segue co seu labor sobrio e contundente, tan escasamente espectacular como eficaz. A coherencia gráfica da cabeceira e a súa perfecta sintonía cos guións de Brubaker ten moito que ver coa discreta mestría de Phillips, mais tamén coa sólida expresividade que aportan as cores de Val Staples. No plano argumental, a serie ofreceu ata agora un perfil variable; no gráfico, a súa regularidade vén sendo envexable.

Entradas relacionadas - Criminal

Criminal: Covarde

Criminal: Lawless

Criminal: Mala noite

Criminal: Os mortos e os moribundos

Entradas relacionadas - Ed Brubaker

Incógnito 1
Sleeper: O longo camiño a casa
Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa

Sleeper: Á súa sorte

A escena do crime

Gotham Central: Corrigan II

Gotham Central: Robin morto

Gotham Central: O alquimista

Gotham Central: Corrigan

Gotham Central: Caso sen resolver
Gotham Central: A vida está chea de decepcións

Catwoman: Final de percorrido

Catwoman: Viaxe salvaxe

Catwoman: Baixo presión

Deadenders

The Fall

Powers: Identidade secreta

Powers: Identidade secreta (Panini, 2010) pon un paréntese no proceso de transformación á que se viu abocada a cabeceira dende o seu traslado de Image ao selo Icon de Marvel. Como xa apuntamos verbo de entregas anteriores, o tradicional predominio do policíaco sobre o superheroico viña sendo obxecto dunha inversión paulatina, coa introdución de elementos de ciencia ficción e a decisión de Brian Michael Bendis de conferirlle superpoderes aos dous protagonistas da serie. No presente arco argumental atopamos unha agradecida volta ás orixes, cunha trama eminentemente policial e a recuperación dos elementos que caracterizaron á cabeceira nos seus inicios. De feito, o ton dos seis capítulos que conforman este Identidade secreta coinciden no esencial coa declaración de intencións de Bendis na historia de presentación da cabeceira, Quen matou a Retro Girl?. Se no arco anterior nos queixabamos dunha trama principal diluida, inconsistente e ao único servizo do argumento a longo prazo, neste que nos ocupa acontece xustamente o contrario: o convincente plantexamento e resolución do novo caso que deben afrontar Walker e Pilgrim (coa súa agradecida dose de ironía e o final anticlimático ao que conduce) non impide o avance, correctamente integrado, das tramas secundarias, o novo estatus superpoderoso de ambos e a investigación á que Deena está sendo sometida. O final, non sendo un cliffhanger, aseméllaselle bastante. A mellor historia de Powers dende que a edita Panini ou simple resistencia ao cambio?

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre

Powers: Lendas

Powers: Psicópata

Powers: Cósmico

Powers: Cósmico

Unha das premisas que daba sentido a Powers, presente tamén en Gotham Central, era a constatación da inferioridade que padece un policía nun mundo no que existen os superpoderes. Ese desequilibrio de forzas desvelaba unha situación inxusta e dotaba dun verniz de heroísmo aos protagonistas dunha cabeceira de seu desmitificadora. Que na traxectoria recente da serie este aspecto quede desmantelado coa adquisición de poderes primeiro por parte de Deena Pilgrim e agora por parte de Christian Walker demostra que Brian Michael Bendis pretende non só matizar, senón reorientar fondamente a cabeceira na súa nova etapa baixo o selo Icon de Marvel. Unha aposta arriscada xa que, como indicamos, afecta á razón de ser da cabeceira, e que está por ver de que maneira afecta ao seu discorrer.

A restauración de Walker como ser superpoderoso parece ser o único propósito de Cósmico (Panini, 2010), historia que homenaxea a tradición cósmica do tebeo de superhéroes, con especial énfase na figura do Green Lantern de DC. Este arco incurre na peor faceta do decompressive storytelling que caracteriza a escrita de grande parte da obra de Bendis, pero que nunca na traxectoria previa da cabeceira se mostrara dun xeito tan ostensible. A investigación criminal que desencadea a trama resulta ser algo máis irrelevante que un macguffin; os monólogos que introducen cada capítulo demóstranse illados da trama, por máis que o do número final se integre nela; a situación de Deena mantense nun molesto impasse… Michael Avon Oeming demostra de novo o seu dominio na creación de atmósferas, pero acusa, especialmente cara o final do volumen, un certo desleixo e non pouca confusión narrativa.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre
Powers: Lendas
Powers: Psicópata

Powers: Psicópata

Asumindo a perspectiva do policía en lugar da do heroe enmascarado, Powers invirte a lóxica das ficcións superheroicas típicas, non só polo pracer de describir a complexidade do labor policial nun mundo no que existen os metahumanos, senón tamén para ampliar os puntos de vista desde os cales abordar a figura do superheroe. O universo creado por Brian Michael Bendis e Michael Avon Oeming concede o protagonismo a aspectos que nos escenarios superheroicos clásicos ocupan espazos marxinais cando non se obvian: o lercheo, o sexo, o fenómeno fan, as envexas entre os membros de supergrupos… Non se trata tanto de transgredir un tabú canto de recrearse na exploración dun terreo incómodo para a concepción tradicional do superheroe, construida tamén a partir de silencios sobre eses particulares. O propósito evidente semella ser o de humanizar o arquetipo poñendo en dúbida a súa invulnerabilidade moral.

Se prácticamente todas as tramas da serie durante a etapa Image incidían nesta tendencia, non deixa de resultar estraño o cambio experimentado dende a súa entrada no selo Icon de Marvel. Para sempre expoñía a particular mitoloxía superheroica da cabeceira nunha clave épica que casaba mal co ton devaluador que ata entón a presidira. As liñas argumentais que xurden dese punto carecen dunha orientación tan definida como a precedente. As cuestións da prohibición legal e da necesidade social do superheroe nas que se centraba Lendas esquécense en Psicópata (Panini, 2010), que plantexa un whodunnit con bastante menos implicacións que o inaugural Quen matou a Retro Girl?. O único fío que establece unha conexión entre os argumentos é a adquisición de poderes por parte de Deena Pilgrim, un auténtico cambio de estatus non só para o personaxe, senón tamén para a cabeceira. Aínda agradecendo a vontade de Bendis de non se acomodar e de introducir novidades importantes na serie, moito terá que afinar no tratamento deste aspecto para que o resultado final non sexa decepcionante.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre
Powers: Lendas

Powers: Lendas

Co paso dos anos, a metahistorieta de superheroes comeza a consolidar os seus propios tópicos. Un dos máis recurrentes é o da prohibición legal dos superpoderes, presente xa no Watchmen de Moore e Gibbons e con antecedentes tan significados coma o X-Men: Días de futuro pasado de Claremont e Byrne. A ilegalización do superheroe resulta coherente co propósito de poñer en cuestión unha figura que ata entón se presentara como moralmente irreprochable. A Guerra Civil marvelita de hai uns anos certificou a asunción polo mainstream da corrente revisionista, que ata entón avanzara polas marxes do mercado. Non estraña, xa que logo, que quen segue a promover unha visión distanciada dos superheroes vaia agora un paso máis aló e pretenda sentar as bases da reaceptación social da icona, o recoñecemento da súa necesidade ou cando menos da súa inevitabilidade no medio.

En Powers: Lendas (Panini, 2009), Brian M. Bendis deixa atrás o paréntese que foi Powers: Para sempre e retoma a historia onde a deixara no último arco argumental publicado por Planeta. Se daquela se nos situaba outra volta no escenario da prohibición, a resposta de Bendis decántase agora pola recuperación dos valores superheroicos a través dunha aceptación social entusiasta e inxenua, alonxada dos receos con que se adoita representar á opinión pública na actualidade e tamén, con toda probabilidade, do correlato real desa imaxe. Se cadra é por iso, porque non se pretende retratar ningunha realidade, senón de analizar un fenómeno puramente cultural, polo que Bendis se adhire agora a este discurso, co paradoxo que supón que sexa precisamente nunha cabeceira tan irónica e heterodoxa como Powers onde se defenda a recuperación dunha ollada inocente.

Entradas relacionadas
Powers: Para sempre

Incógnito 1

Non descubro nada se digo que o plantexamento de Incógnito (Panini, 2009) ten moitos elementos en común con Sleeper, obra que non casualmente ten os mesmos autores. De feito, a historia desta nova produción do tándem Ed Brubaker/Sean Phillips é imaxe-espello da que anos atrás desenvolveran para o selo Wildstorm: se daquela o relato partía de camuflar a “un dos bos” entre “os malos”, agora a premisa é a de acubillar a “un dos malos” entre “os bos”. Como pode intuirse nunha primeira achega, os dilemas que abrollan cando un heroe se ve obrigado a actuar coma un delincuente son bastante máis interesantes que os que se lle apoñen a un criminal que debe actuar con rectitude. Consecuentemente, este Zack Aniquilante (nin a RAE nin o Xerais, por certo, coñecen esta palabra) que protagoniza Incógnito carece do carisma de Holden Carver na mesma medida en que Zoe Zeppelin non resiste unha comparación con Miss Misery.

Cómpre recoñecer, non obstante, que o contexto creativo no que xurden ambas obras é ben distinto. Brubaker e Phillips eran menos coñecidos e prestixiosos cando acometeron, con Sleeper, unha lúcida revisión en clave noir dun universo superheroico de matriz noventeira que ata entón dera poucos (ou ningún) froitos. Como en tantas outras ocasións, a inexistencia de expectativas e a pobreza do material de orixe determinaron unha manga ancha editorial que derivou nun acto de (re)creación libérrimo, apaixoante pola súa sabia combinación de xénero negro e superheroes e que tivo a virtude de saber chegar á súa conclusión no momento preciso. Incógnito é a long awaited recuperación dese ton narrativo por uns autores cuxos traballos máis recentes disociaban os elementos que en combinación os levaran ao éxito. Probablemente, nin o xénero negro de Criminal nin os tebeos canónicamente superheroicos de Bru para Marvel estiveron nunca á altura de Sleeper, nin dos mellores arcos de Gotham Central. Tampouco o está este Incógnito, que o guionista presenta ao lector co seu coñecido dominio narrativo, perfectamente secundado polo discreto encanto de Sean Phillips nos lápices e polas cores de Val Staples. Difícil que un non se sinta compensado polo diñeiro gastado e o tempo invertido ante tanto oficio e bo facer. Mais a excelencia fica aínda un paso máis aló.

Este primeiro arco argumental ten moito de capítulo cero e a súa conclusión é un claro punto de partida para todo o demáis. Está por ver ata onde pode chegar a cabeceira.

Entradas relacionadas

Criminal: Mala noite

Criminal: Lawless
Criminal: Covarde

Criminal: Os mortos e os moribundos
Sleeper: O longo camiño a casa
Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa

Sleeper: Á súa sorte

Gotham Central: Corrigan II

Gotham Central: Robin morto

Gotham Central: O alquimista

Gotham Central: Corrigan

Gotham Central: Caso sen resolver
Gotham Central: A vida está chea de decepcións

Catwoman: Final de percorrido

Catwoman: Viaxe salvaxe

Catwoman: Baixo presión

The Fall

Kick Ass 1

Kick Ass (Marvel, 2008) pode interpretarse como a enésima revisión en clave realista do imaxinario superheroico ou precisamente como o contrario, a tematización definitiva do xénero. Aínda que Mark Millar concede un protagonismo pouco disimulado á contemporaneidade a través das súas iconas tecnolóxicas máis representativas (YouTube, Facebook), a realidade funciona apenas como contrapunto para os que serían os referentes fundamentais da historia, os lugares comúns das ficcións protagonizadas por superheroes: orixe, identidade secreta, uniforme, patrullaxe enmascarada…

Millar parece ter claro cal vai ser a orentación da cabeceira, mais o seu desenvolvemento peca de irregular e desleixado. A estruturación da trama é pouco menos que desastrosa, cando menos valorada no seu formato de publicación orixinal, o comic-book. A historia parte dun flashback eterno, que se esquece axiña (á altura do sexto capítulo nin se lle puxo fin, nin se lembrou unha soa vez a condición retrospectiva da narración) e cuxa única e innecesaria función semella ser a dar soporte a unha primeira persoa narrativa que fala en pasado. A indefinición inicial, cuns primeiros capítulos repetitivos e escasos en contido, lastra o decurso dunha historia que atopa en pequenos detalles (algunhas referencias, algúns diálogos) os seus maiores acertos. Millar recurre outra volta a un certo tremendismo lúdico, que se materializa en escenas de violencia extrema e cuxo expoñente máis evidente é o personaxe de Hit Girl. A representación dunha cativa impúber decapitando gangsters con expresión indiferente ou sendo tiroteada polo seu pai como adestramento parece responder á intención recurrente en Millar de provocar a quen se deixe pola vía máis doada, relegando a un segundo plano o discurso máis sutil, que o hai (na caracterización da meniña e o seu pai como rednecks ou nalgúns dos seus diálogos, por exemplo). John Romita recurre con demasiada frecuencia a viñetas de grande tamaño, o que semella evidenciar a falta de sustancia dalgúns capítulos a que aludiamos antes. Ademáis, o veterano Tom Palmer non aporta o labor de limpeza e concreción coa tinta que adoita favorecer ao seu debuxo.

Como sabemos, hai película en avanzado estado de xestación. Todo un sinal dos tempos: as engranaxes da maquinaria cinematográfica traballan implacablemente e con case total independencia respecto do referente orixinal; mentres, os lectores non tivemos aínda acceso ao que sería o primeiro arco argumental completo. Porén, neste caso a pantalla cinematográfica semella ser o destino natural da historia. Non só porque a revisión do xénero superheroico que Millar leva acabo incorpora tamén as aportacións do audiovisual (velaí eses superheroes que poñen banda sonora de Danny Elfman á súa vixiancia), senón tamén porque é na imaxe real onde se percibe como ridículo, estraño ou desviado o que en papel se xustifica de seu: que un tipo se poña un pixama e saia á rúa a facer xustiza.

Entradas relacionadas – Mark Millar
Authority Vol.2
Guerra Civil

Entradas relacionadas – John Romita
World War Hulk

Powers: Para sempre

O primeiro que cómpre é celebrar que Panini retome a publicación de Powers, a magnífica cabeceira de Brian Michael Bendis e Michael Avon Oeming, e o faga ademáis no punto onde o deixara Planeta. A nova entrega, Para sempre (Panini, 2009), marca un punto de inflexión importante na cabeceira. A decisión de Bendis de esclarecer a orixe do personaxe principal (e da mitoloxía superheroica do seu microuniverso de ficción) pode resultar ata certo punto lóxica mais tamén arriscada: elucidar o pasado misterioso dun personaxe non só supón cancelar unha fonte importante de recursos argumentais, senón que frecuentemente adoita traducirse nunha grave perda de carisma. Ademáis, este arco argumental vén a alonxarse de feito da liña marcada nas entregas anteriores, ao poñer a cuestión dos superpoderes nun primeiro plano cando ata o de agora fora só parte, anque importante, da paisaxe.

Bendis leva adiante a súa opción con coherencia pero sen excesiva brillantez. Remontándose nos estadios evolutivos do ser humano e expoñendo teorías cosmogónicas resultan inevitables unhas pouco favorecedoras comparanzas con Stanley Kubrick ou Alan Moore, por máis que sexan de agradecer tanto o ton livián como as chiscadelas referenciais. Concluido o relato, non pode dicirse que a estrutura do personaxe principal mellorara, mais tampoco empeora. Se cadra a viaxe era innecesaria, pero o importante é que todo indica que, tras o inciso, a cabeceira recobrará os seus sinais de identidade: policíaco impuro, diálogos artificiosos (no mellor estilo Bendis), tensión sexual non resolta entre os protagonistas e distancia irónica. Ou sexa, unha delicatessen.

Avon Oeming, como sempre, é dicir: magnífico.

Criminal: Mala noite

Para cantas variacións dá a terna perdedor/muller fatal/poli corrupto? Para poucas, na miña opinión, especialmente se quen as escribe se deixa levar pola melodía dun saxo decadente. Malia iso, recoñezo que estaba a disfrutar con Mala noite (Panini, 2009), o cuarto arco argumental de Criminal, a cabeceira noir creada por Ed Brubaker e Sean Phillips, desta volta cunha narración planificada a conciencia e na que cada pequeno detalle termina demostrándose relevante. Ademáis, Brubaker inclúe, nunha chiscadela á que o non nos ten afeitos, un cómic dentro do cómic, cunha tira de prensa protagonizada por un detective que é claro homenaxe a Dick Tracy, mais tamén a Slam Bradley e a calquera outro tipo duro de historieta.

Mais as dúbidas abrollan de novo na conclusión do relato. Coido que Brubaker non acerta recurrindo ao tópico manido do desdobramento de personalidade, menos aínda coa sobreexplotada imputación ao personaxe de ficción das accións das que renega a conciencia do protagonista. Pero en definitiva, a cuestión esencial é se ten sentido ou se merece tanta gabanza unha cabeceira na que dous grandes do cómic americano consagran o seu probado talento a reproducir esquemas que teñen sido xa explorados en todas as súas vertentes. Dito doutro xeito, é precisa unha superbanda para versionear clásicos do blues?

Entradas relacionadas
Criminal: Lawless

Criminal: Covarde
Criminal: Os mortos e os moribundos

Entradas relacionadas – Ed Brubaker

Sleeper: O longo camiño a casa

Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa
Sleeper: Á súa sorte
Gotham Central: Corrigan II
Gotham Central: Robin morto
Gotham Central: O alquimista
Gotham Central: Corrigan
Gotham Central: Caso sen resolver

Gotham Central: A vida está chea de decepcións
Catwoman: Final de percorrido
Catwoman: Viaxe salvaxe
Catwoman: Baixo presión
The Fall

Criminal: Os mortos e os moribundos

Catherine Tramell, a protagonista de Instinto básico (1992) representou no seu día unha certa idea renovadora sobre o arquetipo da muller fatal. Era a propia escritora interpretada por Sharon Stone quen determinaba coas súas novelas a súa historia persoal, o que finalmente lle permitía eludir o tráxico destino que convencionalmente lles corresponde ás da súa condición. De compararmos a esta icona do cinema dos 90 con Danica Briggs, a femme fatale que Ed Brubaker introduce no terceiro tomo da cabeceira Criminal, decatarémonos de que ésta, aínda sendo quince anos máis nova, pertence á xeración anterior, aquela que pagaba cara a ousadía de exercer o seu poder sobre os homes.

Esa é a elección de Ed Brubaker, confirmada polas restantes historias deste volume, Os mortos e os moribundos (Panini, 2009), a de renovar a linguaxe do xénero negro manténdose fiel aos seus patróns máis clásicos. Pouco importan a solidez dos seus relatos ou a perfecta execución gráfica de Sean Phillips. Brubaker opta polo exercicio de estilo, por engadir ao sustrato da cabeceira novos elementos clásicos do noir americano (boxeadores, ex-combatentes de Vietnam, unhas pingas de blaxploitation…) e seguir facendo variacións sobre unha base inmutable. Nin unha nota fóra de tono, a súa é unha imitación caligráfica, elegante pero previsible, irreprochable na súa literalidade pero falta de risco.

Entradas relacionadas – Criminal

Criminal: Lawless
Criminal: Covarde

Entradas relacionadas – Ed Brubaker

Sleeper: O longo camiño a casa
Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa

Sleeper: Á súa sorte

Gotham Central: Corrigan II

Gotham Central: Robin morto

Gotham Central: O alquimista

Gotham Central: Corrigan

Gotham Central: Caso sen resolver
Gotham Central: A vida está chea de decepcións

Catwoman: Final de percorrido

Catwoman: Viaxe salvaxe

Catwoman: Baixo presión

The Fall

Criminal: Lawless

Non parece que o propósito de Ed Brubaker e Sean Phillips coa súa serie Criminal sexa o de revisar ou homenaxear o xénero negro, senón máis ben o de explorar a súa viabilidade. A historia que preside esta nova entrega da cabeceira, Criminal: Lawless (Panini, 2008), ao igual que a precedente, presenta todos os tópicos do hard boiled norteamericano e invita ao seu consumo literal, sen reviravoltas irónicas nen chiscadelas referenciais. Brubaker constrúe a súa narración a partires duns alicerces noir que en ningún momento se someten a revisión ou cuestionamento senón que, pola contra, son desenvolvidos con previsible fidelidade ao modelo canonizado pola literatura, o cinema e, máis recentemente, por outras obras en banda deseñada. A obra é, xa que logo, un exercicio de xénero no mellor sentido da expresión. Brubaker, lonxe de quedarse na pura retórica, expón o seu discurso axeitándose ás coordenadas do xénero negro, tecendo, coa complicidade dun Sean Phillips soberbio e unha acertada coloración de Val Staples, unha historia tan fascinante coma predecible.

A vontade de Brubaker de penetrar nas posibilidades do xénero vese confirmada polos restantes contidos deste volume, ata tres artigos nos que autores diversos (Steven Grant, Mark Rahner e o propio Bru) se ocupan de diversas manifestacións do mesmo: o cinema dos 70, a Blaxploitation ou o Hong Kong cinema. Contrasta, por certo, co interese destes textos, un prescindible limiar de Frank Miller que non pasa de ser un feixe de loubanzas en tono peliculeiro.

Orabén, confeso que entre o purismo noir de Criminal e a hibridación de xéneros doutras obras de Brubaker (Gotham Central, Sleeper), prefiro estas últimas. O fatalismo, a poética do perdedor, o encanto do tipo duro, de non rebaixárense debidamente, terminan pedindo a gritos unha revisión paródica.

Entradas relacionadas – Criminal
Criminal: Covarde

Entradas relacionadas – Ed Brubaker
Sleeper: O longo camiño a casa

Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa
Sleeper: Á súa sorte
Gotham Central: Corrigan II
Gotham Central: Robin morto
Gotham Central: O alquimista
Gotham Central: Corrigan
Gotham Central: Caso sen resolver

Gotham Central: A vida está chea de decepcións
Catwoman: Final de percorrido
Catwoman: Viaxe salvaxe
Catwoman: Baixo presión
The Fall

Criminal: Covarde

Non é ningún segredo que Ed Brubaker domina á perfección os recursos proprios do xénero negro. O seu primeiro traballo para DC comics, tras unha notable traxectoria no cómic independente, foi A escena do crime e de aí pasou a series de entorno superheroico que, baixo a súa dirección, adquiriron un inconfundible tono noir: Gotham Central, Catwoman, Sleeper, mesmo Daredevil… O seu salto ás grandes cabeceiras Marvel (X-Men, Capitán América) implicou a perda deste sinal de identidade, motivo que se cadra tivo a súa influencia para que acometese simultáneamente un proxecto como Criminal (Panini, 2008). Plantexado de principio a fin como un cómic de xénero negro e desprovisto de calquera implicación pixameira, Brubaker tiña a oportunidade de desenvolver unha historia sen máis limitación que a súa vontade, máxime considerando o prestixio que merecidamente se gañou nestes anos.

É por iso que, a pesares de estarmos perante un traballo notable e indiscutiblemente por riba da calidade media do que se publica actualmente, non podo disimular unha certa decepción. Non quero que se me malinterprete. Esta primeira entrega titulada Covarde é, de seu, unha obra redonda, perfectamente tramada, desenvolvida e resolta. O concurso de Sean Phillips ós lápices constitúe outra garantía máis, non só pola súa indiscutible calidade, senón polo perfecto entendemento que ambos amosaron en Sleeper. E porén, ou se cadra por ese cúmulo de condicionantes positivos, boto en falta neste traballo o aquel de xenialidade que si atopo noutras obras deste autor. Pode ser que o diálogo de xéneros (negro-superheroes), no canto de constituir un obstáculo, resulte máis enriquecedor que a simples reivindicación e posta ó día dos tópicos do noir americano.

Pola súa banda, Sean Phillips amosa a súa versatilidade plantexando as páxinas dun xeito sensiblemente distinto a como o facía en Sleeper, adoptando neste caso un estilo máis clásico e sobrio. No seu debe apuntar tan só a execución da escena de acción principal da trama, desenvolvida dun xeito que resulta confuso, pouco verosímil ou as dúas cousas.

Non quero rematar sen significar outra vez que as miñas críticas son simples matices a unha obra de talla indiscutible cuxa continuación seguirei con puntualidade.

Entradas relacionadas – Ed Brubaker

Sleeper: O longo camiño a casa
Sleeper: Todo é mentira – Unha liña borrosa

Sleeper: Á súa sorte

Gotham Central: Corrigan II

Gotham Central: Robin morto

Gotham Central: O alquimista

Gotham Central: Corrigan

Gotham Central: Caso sen resolver
Gotham Central: A vida está chea de decepcións

Catwoman: Final de percorrido

Catwoman: Viaxe salvaxe

Catwoman: Baixo presión

The Fall